fa ساباط، از سازوکار اقلیمی تا فضای اجتماعی: تحلیلی بر نقش‌های چندگانه در معماری بومی سایر (برق، عمران، معماری، هیدرولیک، ماشین آلات کشاورزی، ساخت و تولید، متالوژی، ریاضی، فیزیک، شیمی و ...) سایر (برق، عمران، معماری، هیدرولیک، ماشین آلات کشاورزی، ساخت و تولید، متالوژی، ریاضی، فیزیک، شیمی و ...) پژوهشي Research <div style="border-bottom: 1pt solid windowtext; padding: 0cm 0cm 1pt; margin-right: 2px; text-align: justify;"><span style="font-size:9pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ساباط یکی از عناصر شاخص معماری بومی در بافت‌های تاریخی مناطق گرم و خشک ایران است که با پوشاندن بخشی از معبر، ایجاد سایه و تغییر شرایط خرداقلیمی، نقش مهمی در تعدیل دمای محیط و بهبود شرایط حرارتی مسیرهای دسترسی ایفا می‌کند. مطالعات متعدد درباره عملکرد اقلیمی ساباط انجام شده است اما پیوند میان این عنصر و پیامدهای رفتاری و اجتماعی آن کمتر بررسی شده است. پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه‌ای، نقش ساباط را در ارتباط با ویژگی‌های کالبدی، شرایط خرداقلیمی، آسایش حرارتی و تعاملات اجتماعی بازخوانی می‌کند و در پی پاسخ به این پرسش است که ساباط چگونه می‌تواند از طریق تعدیل خرداقلیم و ایجاد آسایش حرارتی، زمینه ارتقای تعاملات اجتماعی را فراهم می‌کند. در این چارچوب، پوشش، سایه‌اندازی، محصوریت و هندسه ساباط به‌عنوان عوامل مؤثر بر کاهش تابش و تعدیل خرداقلیم در نظر گرفته شده است. یافته‌ها نشان می‌دهند که بهبود شرایط حرارتی، زمینه مساعدتری برای حضور، مکث و فعالیت‌های اختیاری در معبر فراهم می‌کند و تداوم حضور، فرصت مواجهه و تعامل اجتماعی را افزایش می‌دهد. </span></span><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;">The Sabat is one of the distinctive elements of vernacular architecture in the historic urban fabrics of Iran&rsquo;s hot and arid regions. By covering part of the passageway, providing shade, and modifying the microclimatic conditions, it plays an important role in moderating the ambient temperature and improving the thermal conditions of circulation routes. Numerous studies have examined the climatic performance of Sabats, yet the relationship between this architectural element and its behavioral and social consequences has received less attention. The present study adopts a descriptive-analytical approach based on library research to reinterpret the role of the Sabat in relation to its physical characteristics, microclimatic conditions, thermal comfort, and social interactions. It seeks to answer the question of how the Sabat can contribute to enhancing social interactions through microclimate moderation and the provision of thermal comfort. Within this framework, the enclosure, shading, degree of spatial containment, and geometry of the Sabat are considered influential factors in reducing solar radiation and moderating the microclimate. The findings indicate that improved thermal conditions provide a more favorable setting for presence, staying, and optional activities in the passageway, while continued presence increases opportunities for encounters and social interaction.</div> ساباط, آسایش حرارتی, تعامل اجتماعی, معماری بومی Sabat, Thermal comfort, Social interaction, Vernacular architecture 0 0 http://jeed.dezful.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-334-4&slc_lang=fa&sid=1 Mahmoud dehnavi محمود دهنوی Dehnavi@iau.ac.ir 10031947532846005663 10031947532846005663 Yes Department of Architectural Engineering, Dezful Branch, Islamic Azad University, Dezful, Iran گروه مهندسی معماری، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران Abbas Taghipour عباس تقی پور Ab.taghipoor@iau.ac.ir 10031947532846005664 10031947532846005664 No Department of Mechanical Engineering, Dezful Branch, Islamic Azad University, Dezful, Iran گروه مهندسی مکانیک، واحددزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران