گروه مهندسی مواد، واحد دزفول، دانشگاه آزاد اسلامی، دزفول، ایران ، ma.vaseghi24@iau.ac.ir
چکیده: (9 مشاهده)
کاغذ سنگی(Stone Paper)بهعنوان یکی از مواد نوین موردتوجه در حوزه جایگزینهای کاغذ سلولزی، عمدتاً از کربنات کلسیم با درصد بالا و یک ماتریس پلیمری، معمولاً پلیاتیلن با چگالی بالا (HDPE)، تشکیل میشود. برخلاف کاغذهای متداول سلولزی، عملکرد کاغذ سنگی نه بر پایه شبکه الیافی، بلکه براساس برهمکنش میان فاز معدنی و ماتریس پلیمری و ریزساختار حاصل از فرآوری آنها شکل میگیرد. ازاینرو، بررسی همزمان ترکیب مواد، ویژگیهای کربنات کلسیم، اصلاح سطح، فرآیند اختلاط و اکستروژن، شکلدهی و ارتباط آنها با ریزساختار و خواص نهایی، برای ارزیابی علمی و توسعه این ماده ضروری است. در این مقاله مروری، مطالعات مرتبط با کاغذ سنگی و همچنین پژوهشهای حوزه کامپوزیتهای پلیاتیلن/کربنات کلسیم، فناوری فرآوری پلیمرها و مهندسی مواد بهصورت نظاممند مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتهاند. شواهد موجود نشان میدهند که افزایش مقدار کربنات کلسیم میتواند موجب افزایش سختی و مدول شود، اما در بارگذاریهای بالا، پراکنش نامناسب، آگلومراسیون ذرات و ضعف فصل مشترک میتواند موجب تمرکز تنش، حفرهزایی و کاهش شکلپذیری شود. همچنین، اندازه و توزیع ذرات، اصلاح سطح کربنات کلسیم و شرایط فرآوری نقش تعیینکنندهای در کنترل فصل مشترک و ریزساختار دارند. فرآیندهایی مانند اختلاط، اکستروژن و کشش نیز صرفاً مراحل شکلدهی نیستند، بلکه با ایجاد جهتگیری زنجیرههای پلیمری، تغییر آرایش ذرات و تأثیر بر حفرهزایی، مستقیماً بر خواص مکانیکی، فیزیکی و عملکردی محصول اثر میگذارند. در نهایت، تحلیل تلفیقی مطالعات نشان میدهد که عملکرد کاغذ سنگی را نمیتوان صرفاً بر اساس درصد کربنات کلسیم ارزیابی کرد؛ بلکه این عملکرد حاصل برهمکنش پیچیده و چندمقیاسی میان ترکیب، ویژگیهای پرکننده، فصل مشترک، فرآیند و ریزساختار است. بر این اساس، رویکرد «مواد–فرآیند–ریزساختار–خواص–عملکرد» بهعنوان چارچوبی مناسب برای تحلیل علمی و توسعه نسل آینده کاغذ سنگی پیشنهاد میشود.